ابراهم والنتاين ويليامز جكسون ( مترجم : منوچهر اميرى و فريدون بدره اى )

42

سفرنامه جكسن ( ايران در گذشته وحال ) ( فارسى )

به وسعت يك پنجم امريكا را در برمىگيرد . كوههايى كه راه عبور آنها را صخره‌ها و تخته سنگها تشكيل مىدهد تقريبا هر يك از نقاط سر حدى را محافظت مىكنند و ديوارهء اين كوهها تا داخل كشور كشيده شده است تا راه را بر كويرهاى فراخى كه از سوى مشرق قصد تاختن دارند سد كند . قسمتى از فلات ايران به خوبى مشروب مىشود ، اما در ايران هيچ رودى كه شايستهء ذكر باشد وجود ندارد ، و آب بيشتر اين رودها ، پيش از آنكه به ديگر رودها پيوندد ، در خاك فرو مىرود و به هدر مىرود . از اين‌رو در بسيارى از جاهاى مملكت ، به علت كميابى آب ، لازم است كه به شيوهء آبيارى توسل جويند و از اين راه زمينهاى باير را مبدل به اراضى قابل كشت سازند و از تبديل زمينهاى مزروع به اراضى لم يزرع مانع شوند . درين سرزمين وسيع و متنوع جمعيتى پراكنده‌اند كه عدهء آنان را به بيش از ده ميليون تخمين زده‌اند . اين عده به نسبت اراضى مسكون زياد نيست و ايران از كشورهاى پرجمعيت به شمار نمىرود . مردم ايران از نظر نژادشناسى آريايى هستند اما چنين مىنمايد كه خون عده‌اى از آنان با خون بيگانگان بر اثر غلبهء آنان يا آميزش ايرانيان با ملتهاى همسايه در هم آميخته است ، و اين معنى بخصوص در مورد اختلاط و امتزاج شديد ايرانيان ساكن شمال شرقى با تاتاران ، و ايرانيان ساكن شمال غربى با تركان مصداق دارد . به‌طور كلى مردم فارس يا پارس اصلى از آميزش با بيگانگان مصون مانده‌اند ، و بيش از ديگر هموطنان خود ايرانى نوع داريوش را حفظ كرده‌اند ، همان داريوش يا دارايى كه در سنگنبشتهء خود مىنازد به اين كه « پارسى پسر پارسى و آريايى از نژاد آريايى است » 2 . ناب‌ترين ايرانيان را شايد بتوان گفت كه زردشتيان‌اند كه عدهء آنان از ديگر ايرانيان كمتر است . اين جماعت كيش باستانى ايران را حفظ كرده و هرگز با نژادهاى بيگانه نياميخته‌اند . از نظر تاريخى ايرانيان يكى از بزرگترين ملتهاى باستانىاند . از ميان كشورهاى مشرق زمين كه با يونان و روم برخورد داشته‌اند ، تنها ايران استقلال خود را تا امروز حفظ كرده است . پادشاهان ايران سه هزار سال فرمان رانده‌اند ، و شاهى كه امروز بر تخت طاووس « 1 » تكيه زده است مىتواند فخر كند بدين كه جانشين جمشيد شاه ، پادشاه افسانه‌اى ، و وارث ديهيم ديااكو ( ديوكس ) شهريار مادى و تخت و تاج كوروش بزرگ است . باكتريا ( بلخ قديم ) ، ماد و پارس سه كشور پادشاهى ايران بود . بلخ كه

--> ( 1 ) . تخت طاووس نام تختى است كه به فرمان شاهجهان فرزند جهانگير از سلاطين نامدار مغولى هند ساخته شده و وى به سال 1044 هجرى بر آن جلوس كرده است ؛ نادرشاه اين تخت را جزو غنايم جنگى به ايران آورد . اما تختى كه امروز در كاخ گلستان به نام تخت طاووس است در زمان فتحعلى شاه در ايران ساخته شده است . م